Tongriem Laseren bij Baby's, Kinderen en Volwassenen
Tongriem-, Lipband- en Wangbandlaseren: Wat, Waarom en Wanneer?
In de mond zit op meerdere plekken een dunne plooi van weefsel die bewegende delen verbindt met vaste delen. Onder de tong zit de tongriem (frenulum linguae), tussen lip en tandvlees zit de lipband (frenulum labii), en in de wangen zitten wangbanden.
Bij sommige mensen zijn één of meer van deze plooien te kort, te dik of zitten ze op een verkeerde plek. Dat lijkt een klein detail, maar de gevolgen kunnen groot zijn, van problemen met borstvoeding bij baby’s tot spraakklachten bij kinderen en tandvleesterugtrekking bij volwassenen.
In dit artikel leg ik uit hoe een korte band wordt herkend, wanneer behandeling zinvol is, en hoe een laserbehandeling verloopt.
Wat is een tongriem-, lipband- of wangbandrestrictie?
Iedereen heeft deze frenula, ze horen erbij. Het wordt pas een probleem als ze de bewegingsvrijheid van tong of lip beperken. Dan spreken we van een frenulumrestrictie, ook wel ankyloglossie (bij de tong specifiek) genoemd.
De drie meest voorkomende vormen:
- Korte tongriem: de tong kan onvoldoende omhoog of naar voren komen. Bij baby’s belemmert dit het zuigen. Bij oudere kinderen het slikken en spreken. Bij volwassenen het rusten van de tong tegen het gehemelte. Belangrijk om te weten: een korte tongriem kan zichtbaar voorin liggen (anterieur) of meer verborgen achterin onder de tongbasis (posterieur). Het feit dat een tongriem er bij oppervlakkig kijken normaal uitziet, sluit een posterieure restrictie niet uit een goede beoordeling vraagt expertise.
- Strakke lipband: De bovenlip is beperkt in beweging, wat tot een spleetje tussen de bovenste voortanden kan leiden, maar ook tot moeite met aanleggen bij borstvoeding.
- Wangband: Minder vaak een behandelindicatie, alleen bij duidelijke functionele beperking is een ingreep zinvol.
Signalen per leeftijdsfase
Bij baby’s:
- Pijnlijk aanleggen of langdurig aanleggen aan de borst
- Onvoldoende gewichtstoename
- Veel slikgeluiden, klikken tijdens drinken
- Reflux, kolieken, gasvorming
- Snel moe worden tijdens drinken, vroeg loslaten
- Mondademhaling, snurken of onrustige slaap
Bij kinderen:
- Onduidelijke uitspraak (met name de R, L, S, T, D, N)
- Mondademhaling dag of nacht
- Selectief eten, langzaam eten, kokhalzen
- Spleet tussen de bovenvoortanden die niet vanzelf sluit
- Voortdurend open mond in rust
Bij volwassenen:
- Tandvleesterugtrekking (recessies) ter hoogte van de tongriem of lipband
- Snurken en slaapgerelateerde ademhalingsproblemen
- Nek- en kaakklachten
- Spraak die als een blok in de mond aanvoelt
- Onverklaarde vermoeidheid
Diagnose: niet elke korte tongriem hoeft behandeld
Dit is misschien wel het belangrijkste punt van dit artikel: niet elke ogenschijnlijk korte tongriem is een behandelindicatie. De vorm telt minder dan de functie. Een tongriem die er kort uitziet maar functioneel niet beperkt, hoef je niet aan te raken.
Tijdens de beoordeling kijk ik naar:
- Hoeveel ruimte heeft de tong om omhoog te bewegen?
- Kan de tong het gehemelte aanraken bij open mond?
- Hoe ziet het slikpatroon eruit?
- Is er een aantoonbare functionele klacht?
- Bij baby’s: hoe verloopt het zuigen daadwerkelijk?
Bij baby’s beoordeel ik meestal in samenwerking met een lactatiekundige. Bij kinderen en volwassenen vaak met een logopedist of OMFT-collega.
Laserbehandeling versus traditionele methode
Een korte band kan op twee manieren worden vrijgemaakt: met een schaar (klassieke frenotomie) of met een laser. Beide werken, maar er zijn verschillen.
Voordelen van laser:
- Vrijwel bloedeloos, de laser sluit kleine bloedvaten direct af
- Minimaal hechten nodig, vaak helemaal niet
- Snellere wondgenezing
- Minder kans op verkleving (re-attachment)
- Steriliserend effect
In mijn praktijk gebruik ik een laser bij baby’s, kinderen én volwassenen. Bij baby’s gaat het om een ingreep van enkele seconden. We verdoven altijd op twee manieren, met sucrose en met een koude spray, bij babies vanaf een maand verdoven we ook met verdovingszalf. Bij kinderen vanaf 1 jaar verdoven we naast bovenstaande verdovingen ook met een prikje.
Uiteraard worden de kinderen liefdevol ondersteund door mij en een assistente en is een ouder altijd aanwezig.
Sedatie vanaf één jaar
Voor kinderen vanaf één jaar die te angstig of te onrustig zijn voor een wakkere behandeling, bied ik de mogelijkheid van lichte sedatie met midazolam. Het kind blijft bij bewustzijn maar is ontspannen en herinnert de ingreep meestal niet. Dit gebeurt onder strikte voorwaarden en met de juiste monitoring. < lees hier meer over midazolam >
Nazorgoefeningen: even belangrijk als de ingreep zelf
Een laserbehandeling van vijf minuten lost het probleem niet op. Wat het lost is de fysieke beperking. De tong of lip moet daarna leren bewegen op een manier die jarenlang niet kon.
Daarom hoort bij elke ingreep een nazorgprotocol:
- Wondzorg en stretching in de eerste twee weken om verkleving te voorkomen
- OMFT- of logopedische oefentherapie om de tong te leren omhoog komen, het slikken te corrigeren, lipsluiting te trainen
- Bij baby’s: aangepast aanleggen onder begeleiding van een lactatiekundige
Zonder deze nazorg is een ingreep voor een aanzienlijk deel verspilde moeite. Veel ouders onderschatten dit.
Veelgestelde vragen
Is laseren pijnlijk?
Hoe lang duurt het herstel?
Wordt deze ingreep vergoed?
Kan de tongriem opnieuw vastgroeien?
Mijn baby van 6 weken heeft een korte tongriem volgens de lactatiekundige, moet ik direct behandelen?
Elk artikel sluit ik af met geverifieerde bronnen, dit zijn voornamelijk peer-reviewed publicaties via PubMed/PMC, Cochrane reviews, en officiële richtlijnen van EAPD, AAP en AAO.
Wetenschappelijke onderbouwing
- O’Shea JE, Foster JP, O’Donnell CPF, Breathnach D, Jacobs SE, Todd DA, Davis PG. Frenotomy for tongue-tie in newborn infants. Cochrane Database Syst Rev. 2017;3:CD011065.
– Cochrane review; concludeert dat frenotomie pijn bij moeder vermindert, maar de evidence voor verbetering van het zuigen zelf is beperkt door methodologische heterogeniteit. - Kaplan M, O’Connor ME, Feldstein DA, et al. Identification and Management of Ankyloglossia and Its Effect on Breastfeeding in Infants. Pediatrics. 2024;153(2):e2024067605.
– Klinisch beleidsadvies van de American Academy of Pediatrics. - Frenectomy for ankyloglossia in children under five: a systematic review and meta-analysis on breastfeeding outcomes. Int Breastfeed J. 2025. (PMC12595756)
– Recente meta-analyse; bevestigt dat frenectomie borstvoedingsuitkomsten kan verbeteren bij goede selectie. - Komori S, Matsumoto K, Matsuo K, Suzuki H, Komori T. Comparison of the Effects of High-Power Diode Laser and Electrocautery for Lingual Frenectomy in Infants: A Blinded Randomized Controlled Clinical Trial. (PMC9267408)
– RCT die laserchirurgie vergelijkt met elektrocoagulatie bij zuigelingen. - Ghaheri BA, Cole M, Fausel SC, Chuop M, Mace JC. Breastfeeding improvement following tongue-tie and lip-tie release: A prospective cohort study. Laryngoscope. 2017;127(5):1217-1223.
– Prospectieve studie met substantiële verbetering van borstvoedingsuitkomsten na laserrelease. - Hazelbaker AK. Assessment Tool for Lingual Frenulum Function (ATLFF): use in a lactation consultant private practice. (1993; en latere validatiestudies)
– Meest gebruikte beoordelingstool voor functie van de tongriem bij baby’s. - Mills N, Pransky SM, Geddes DT, Mirjalili SA. What is a tongue tie? Defining the anatomy of the in-situ lingual frenulum. Clin Anat. 2019;32(6):749-761.
– Anatomische helderheid over wat een tongriem is en wat niet.
vind je dit een interessant artikel?
Lees dan ook zeker
Het artikel over OMFT (cruciale voor– en nazorg), het artikel over borstvoedingsproblematiek, of het artikel over airway dentistry voor volwassenen.
Intake, Consult of Verwijzing?
Maak een afspraak
Wil je meer weten of ben je benieuwd of ik iets voor jou of je kind kan betekenen? Neem gerust contact op
Locaties
Alkmaar, Heiloo, Noord-Scharwoude
Bereikbaar
Ma-Vrij: 08:00-17:00
Zat: 08:00-12:00
Contact
Email: mail@marijnswart.nl
Telefoon: 072