OMFT (Oro-Myofunctionele Therapie): Wat Het Is en Wanneer

OMFT herstelt de spierbalans in mond en gezicht. Effectief bij afwijkende tongpositie, mondademhaling en open beet. Ontdek wanneer OMFT zinvol is.

OMFT: Oefentherapie voor Tong, Lippen en Ademhaling

Wat als ik je vertel dat scheve tanden, snurken, slaapproblemen en sommige spraakklachten een gemeenschappelijke oorzaak kunnen hebben? Niet altijd, maar verrassend vaak ligt de gedeelde oorzaak in de spieren rondom de mond. De tong die te laag in de mond rust, de lippen die in rust niet sluiten, een slikpatroon dat de tong tegen de tanden duwt in plaats van naar het gehemelte. Stille gewoonten, dagelijks duizenden keren herhaald, met grote gevolgen. 

Oro-myofunctionele therapie, afgekort OMFT, is gerichte oefentherapie die deze patronen herijkt. In dit artikel leg ik uit wat OMFT is, voor wie het bedoeld is, en hoe een traject eruitziet. 

Wat is OMFT precies?

OMFT staat voor oro-myofunctionele therapie: oefentherapie gericht op de spieren in en rondom de mond, kaak en het aangezicht. Het doel is om de natuurlijke balans tussen tong, lippen, wangen en kauwspieren te herstellen, zodat ademen, slikken, kauwen en spreken weer functioneel verlopen. 

Het lijkt op logopedie, en er is overlap, maar er zijn ook verschillen. Logopedie richt zich primair op spraak en slikken in functionele zin. OMFT kijkt breder: ook naar tongpositie in rust, lipgewoonten, neusademhaling en de relatie met de groei van het gebit en de kaak. 

In Nederland is OMFT een subspecialisatie: zowel tandartsen als logopedisten kunnen de OMFT- opleiding volgen en worden vervolgens binnen hun eigen vakgebied OMFT-behandelaar. Dat verklaart waarom de behandeling zowel vanuit een tandartspraktijk als een logopediepraktijk kan worden aangeboden. In de praktijk werken OMFT-tandartsen en logopedisten vaak nauw samen, de twee disciplines vullen elkaar aan. 

Welke klachten kunnen baat hebben bij OMFT?

OMFT is ingezet bij:

  • Afwijkende tongligging in rust: de tong rust laag in de mond in plaats van tegen het gehemelte
  • Verkeerd slikpatroon (tongpersen): de tong duwt bij elke slik tegen de voortanden
  • Mondademhaling: chronisch ademen door de mond, dag of nacht
  • Open beet: de voortanden komen niet samen wanneer het gebit gesloten is
  • Kruisbeet: gebitsafwijking waarbij de boventanden en -kiezen aan de binnenkant van de ondertanden en -kiezen vallen, in plaats van eroverheen.
  • Habitueel duim- of vingerzuigen: dat aanhoudt na het derde levensjaar
  • Snurken en lichte vormen van slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen: OMFT is hierbij ondersteunend, geen vervanging van diagnostiek! Bij verdenking op slaapapneu hoort altijd KNO-onderzoek of slaaponderzoek voorop te staan
  • Spraakklachten: Met een functionele oorzaak (in afstemming met logopedie)
  • Voorafgaand of volgend op orthodontie om recidief te voorkomen
  • Voor en na een tongriemcorrectie om de tong opnieuw te leren bewegen

Een belangrijke voorwaarde: er moet een functionele component zijn. Een puur skeletale afwijking is geen OMFT-indicatie.

Hoe ziet een OMFT-traject eruit?

Een traject begint altijd met een uitgebreide intake. Ik kijk naar tongligging, lipsluiting, slikpatroon, ademhaling, gewoonten en gebit. Bij de intake worden foto’s gemaakt en soms video’s. Vaak is er een gesprek over slaap, eetgewoonten en mondademhaling. 

Daarna volgt een persoonlijk oefenprogramma. Geen one-size-fits-all, maar afgestemd op wat dit kind of deze volwassene nodig heeft.  De oefeningen zijn meestal simpel, een tong tegen het gehemelte plaatsen, een knoop ophouden tussen de lippen, leren slikken zonder dat de tong tegen de tanden komt, maar ze moeten dagelijks gedaan worden. Kort, frequent, consequent. 

Tussentijds zien we elkaar elke twee tot vier weken voor opvolging en aanpassing. Een traject duurt gemiddeld zes tot twaalf maanden, met regelmatig nazorgcontacten daarna om terugval te voorkomen. 

OMFT bij kinderen versus volwassenen

OMFT werkt op  alle leeftijden, maar de aanpak verschilt. Bij kinderen verpakken we oefeningen in spelvorm; ze leren snel, maar hebben begeleiding van ouders nodig. Bij volwassenen is het cognitief makkelijker, ze begrijpen waarom het werkt, maar het doorbreken van decennialange gewoonten kost meer tijd. 

Volwassenen komen vaker bij OMFT terecht via slaapproblemen zoals snurken en/of slaapapneu, kaakklachten, of na een orthodontisch traject waarvan het resultaat dreigt terug te lopen. Kinderen komen meestal via gebitsklachten, voedingsproblemen of in combinatie met een Myobrace-traject. 

De rol van samenwerking

OMFT is geen solo-therapie. In mijn praktijk werk ik regelmatig samen met: 

  • Logopedisten: voor spraak, slik en complexe oromotorische problematiek 
  • KNO-artsen: wanneer de neusademhaling geblokkeerd is door bijvoorbeeld vergrote amandelen 
  • Osteopaten: bij compensatiepatronen elders in het lichaam 
  • Lactatiekundigen: bij baby’s met voedingsproblematiek 

Zonder die multidisciplinaire kijk zou OMFT vaak symptomatisch werk zijn. De échte vraag is altijd: waarom doet deze mond dit? Het antwoord ligt zelden binnen één vakgebied. 

Veelgestelde vragen
Is OMFT hetzelfde als logopedie?

Nee, hoewel ze elkaar overlappen. OMFT richt zich op de mondspieren als systeem, ook in rust. Logopedie richt zich primair op spraak en slikken. Vaak werken beide disciplines samen.

Gemiddeld zes tot twaalf maanden, met daarna controlemomenten. Korter kan, vooral bij gemotiveerde volwassenen.

Soms vanuit de aanvullende verzekering, afhankelijk van de polis en de zorgverlener. Logopedie wordt vergoed vanuit de basisverzekering bij een verwijzing.
Bij gemotiveerde patiënten met een duidelijke functionele indicatie zijn de resultaten goed gedocumenteerd. Over het algemeen ligt het succespercentage globaal rond de 60–70% bij goede therapietrouw, en aanzienlijk lager bij wisselvallige uitvoering. Bij patiënten die de oefeningen consequent overslaan, werkt OMFT simpelweg niet. Dit is geen passieve behandeling, therapietrouw is bepalend.
Dat denken veel ouders. In de praktijk werken we op die leeftijd met spel, korte oefeningen en ouder-begeleiding. Het werkt verbluffend goed, juist omdat de hersenen en spieren nog enorm plooibaar zijn.
Elk artikel sluit ik af met geverifieerde bronnen, dit zijn voornamelijk peer-reviewed publicaties via PubMed/PMC, Cochrane reviews, en officiële richtlijnen van EAPD, AAP en AAO.

Wetenschappelijke onderbouwing

  1. Camacho M, Certal V, Abdullatif J, et al. Myofunctional Therapy for Obstructive Sleep Apnea: Systematic Review and Meta-analysis. Sleep. 2015;38(5):669-675. 
    – Belangrijke meta-analyse die laat zien dat OMFT bij volwassenen de AHI met circa 50% kan reduceren.

     

  2. Carrasco-Llatas M, Matarredona-Quiles S, De Vicente E, Martinez Ruiz de Apodaca P, Esteller-Moré E. Orofacial Myofunctional Therapy for Obstructive Sleep Apnea: A Systematic Review and Meta-Analysis. Laryngoscope. 2024;134(2):480-495. 
    -Recente update; bij volwassenen significante verbetering, bij kinderen vooral compliance-uitdaging.

     

  3. Shortland HAL, Hewat S, Vertigan A, Webb G. Orofacial Myofunctional Therapy and Myofunctional Devices Used in Speech Pathology Treatment: A Systematic Quantitative Review of the Literature. Am J Speech Lang Pathol. 2021;30(1):301-317. 
    – Brede review over OMFT in logopedische context.

     

  4. de Felício CM, da Silva Dias FV, Trawitzki LVV. Obstructive sleep apnea: focus on myofunctional therapy. Nat Sci Sleep. 2018;10:271-286. 
    – Klinisch overzicht van OMFT-toepassingen en mechanismen.

     

  5. Saccomanno S, Saran S, De Luca M, Mastrapasqua RF, Raffaelli L, Levrini L. Effectiveness of orofacial myofunctional therapy in improving orofacial function and oral habits: a scoping review. (PMC11956678) 
    – Recente scoping review over indicaties en effecten van OMFT.     
vind je dit een interessant artikel?

Lees dan ook zeker

Het artikel over Myobrace behandeling, Het artikel over tongriem laseren (pas OMFT toe vóór en na ingreep), of het artikel over airway dentistry.

Intake, Consult of Verwijzing?

Maak een afspraak

Wil je meer weten of ben je benieuwd of ik iets voor jou of je kind kan betekenen? Neem gerust contact op

Locaties

Alkmaar, Heiloo, Noord-Scharwoude

Bereikbaar

Ma-Vrij: 08:00-17:00
Zat: 08:00-12:00

Contact

Email: mail@marijnswart.nl