Borstvoedingsproblemen door Tongriem: Wat Zegt de Mond?
Borstvoedingsproblemen: Wanneer Ligt de Oorzaak in de Mond?
Borstvoeding is voor veel moeders het meest natuurlijke en tegelijk het meest ingewikkelde dat ze ooit hebben gedaan. Pijn bij het aanleggen, een baby die maar niet aankomt in gewicht, eindeloze voedingen die nergens toe lijken te leiden, er kan een breed scala aan oorzaken achter zitten. Eén van de minder bekende oorzaken zit in de mond van de baby zelf: een korte tongriem, een strakke lipband, strakke wangbandjes of een verstoorde zuigfunctie.
Dit zal heus niet altijd een reden zijn voor moeite bij het voeden, maar komt in de praktijk vaker voor dan men denkt. In dit artikel leg ik uit waar je op kunt letten, hoe een beoordeling verloopt, en wanneer een verwijzing naar een tandarts zinvol is.
Hoe vaak ligt de oorzaak echt in de mond?
Heel eerlijk: niemand weet het exact. De schattingen verschillen sterk tussen onderzoeken, afhankelijk van de gebruikte definitie en beoordelingsmethode. Dat verschil zegt iets over het feit dat functionele beoordeling moeilijk is en dat verschillende disciplines er anders naar kijken.
Wat wel duidelijk is: bij borstvoedingsproblemen die niet reageren op aangepast aanleggen of meer rust voor moeder, is een mondfunctionele beoordeling waardevol. Niet om automatisch te behandelen, maar om uit te sluiten of te bevestigen dat de mond een rol speelt.
Signalen bij de baby
- Pijnlijk aanleggen voor moeder, ondanks aangepaste houdingen
- Klikken of slikgeluiden tijdens drinken
- Snel moe, vroeg loslaten, vaak in slaap vallen aan de borst zonder voldoende gedronken te hebben
- Onvoldoende gewichtstoename of langdurig gewichtsverlies
- Veel kolieken, gasvorming, reflux, soms door luchtinslikken bij gebrekkig vacuüm
- Voedingen duren extreem lang (langer dan 45 minuten) of zijn juist heel kort en frequent
- Na voeding nog onrustig en honger lijkend
- Klikkend of zwoegend ademen tijdens drinken
- Mondademhaling of openstaande mond in slaap
Signalen bij de moeder
- Tepelpijn die met aangepast aanleggen niet verdwijnt
- Beschadigde tepels, kloven, witte streep na voeding
- Terugkerende mastitis of melkstuwing
- Lage melkproductie ondanks frequent voeden
- Eindeloos lange voedingen die elk moment van de dag opvullen
Bij combinaties van signalen, zeker als gewone interventies niet helpen, vraagt dit om verdere beoordeling.
Wat beoordeel ik als tandarts bij een baby?
Mijn beoordeling kijkt niet naar tanden, die zijn er nog niet, maar naar functie en anatomie van de mond:
- Tongriem: lengte, dikte, aanhechting, bewegingsvrijheid van de tong
- Lipband: of de bovenlip vrij beweegt en correct kan omklappen
- Wangbanden: of deze bewegingsbeperking veroorzaken
- Gehemelte: vorm, hoogte, breedte
- Zuigreflex en zuigkracht: door observatie en met een vinger
- Slikpatroon en mondhouding: in rust en bij activatie
- Luchtweg: tekenen van mondademhaling, ademgeluiden
In de meeste gevallen doe ik dit gezamenlijk met of na een lactatiekundige. Ook werk ik nauw samen met gespecialiseerde osteopaten.
De rol van de lactatiekundige
Een goede IBCLC-lactatiekundige is meestal de eerste lijn bij borstvoedingsproblemen. Zij beoordeelt de aanleg, de voedingshouding, de melkproductie, de gewichtscurve en het zuiggedrag in de praktijk. Wanneer aangepast aanleggen, controle van de voedingsefficiëntie en eventueel houdingaanpassingen onvoldoende oplossen, is verwijzing naar een tandarts of OMFT-specialist zinvol.
In mijn praktijk werk ik dan ook nauw samen met lactatiekundigen. Een baby beoordelen zonder die input is vaak alleen het halve verhaal.
Wat als er een functionele restrictie wordt gevonden?
Mogelijke routes:
- Aangepast aanleggen + observatie, soms is een minimale technische aanpassing voldoende
- Mondoefeningen voor de baby, zachte stimulatie van tongbewegingen
- Laserbehandeling van een korte tongriem, strakke lipband of wangbandjes, gevolgd door nazorgoefeningen
- Begeleiding van moeder door lactatiekundige tijdens en na een eventuele ingreep
Behandeling is nooit automatisch. Eerst kijken, beoordelen, kort proberen wat minder ingrijpend is, eventueel tongspelletjes oefeningen als er twijfel is en pas daarna eventueel laseren als de winst voor moeder en kind duidelijk opweegt tegen de ingreep. De ingreep wordt altijd gedaan in samenspraak met de ouders.
Wat als laseren niet de hele oplossing blijkt?
Eerlijk gezegd: een ingreep lost niet altijd alles op. Soms ligt de oorzaak van de voedingsproblemen deels of geheel ergens anders; bij de melkproductie, de zuigtechniek, een spierspanningsprobleem bij de baby, spruw, een (verborgen) schisis, een afwijking aan het strottenhoofd (laryngomalacie) of een combinatie van factoren. Ik kijk als tandarts naar al deze aspecten. Als de borstvoeding na een laserbehandeling onvoldoende verbetert, betekent dat niet dat de ingreep “fout” was, maar dat verdere ondersteuning nodig is. Een lactatiekundige, kinderfysiotherapeut, osteopaat of OMFT-specialist kan in dat geval aanvullend kijken. Wij beloven moeders nooit dat één ingreep een complex probleem in één keer oplost, wat we wel beloven is meedenken zolang het nodig is.
Wanneer zoek je hulp?
Als borstvoeding ondanks goede begeleiding van een lactatiekundige na een aantal weken niet verbetert, of als je baby slecht aankomt in gewicht ondanks frequent voeden, is een mondfunctionele beoordeling de moeite waard. Hoe eerder, hoe beter. Niet alleen voor de borstvoeding zelf, maar ook voor de mondontwikkeling op langere termijn.
Andere symptomen die kunnen duiden op een functionele restrictie in de mond zijn; Onrustig drinken aan de fles, fles niet goed opdrinken, overmatige reflux, witte tong door melkbeslag of terugkerende spruw.
Veelgestelde vragen
Kan een baby van een paar weken oud al behandeld worden?
Doet het pijn voor de baby?
Moet ik per se laseren als er een korte tongriem is geconstateerd?
Wat als ik geen borstvoeding geef maar de fles?
Wat zijn de voordelen voor de toekomst van klieven op jonge leeftijd?
Kun je een smal en hoog gehemelte bij een baby verhelpen door het corrigeren van een korte tongriem?
De grootste groei van de bovenkaak is tijdens de zwangerschap, Als de baby na de geboorte een erg hoog en smal gehemelte heeft kun je dat wel deels corrigeren als de tong na het klieven op de juiste plek ligt, maar vaak niet helemaal. Meestal begeleid ik kindjes daarna verder om de groei zo optimaal mogelijk te stimuleren, denk aan tongspelletjes, hoe je therapeutisch kan flesvoeden, mondtrainers (vanaf 6 maanden), voeding en drinkadvies als ze beginnen met vaste hapjes en op latere leeftijd eventueel met vroegtijdige orthodontie.
Elk artikel sluit ik af met geverifieerde bronnen, dit zijn voornamelijk peer-reviewed publicaties via PubMed/PMC, Cochrane reviews, en officiële richtlijnen van EAPD, AAP en AAO.
Wetenschappelijke onderbouwing
- Kaplan M, O’Connor ME, Feldstein DA, et al. Identification and Management of Ankyloglossia and Its Effect on Breastfeeding in Infants. Pediatrics. 2024;153(2):e2024067605.
- O’Shea JE, Foster JP, O’Donnell CPF, Breathnach D, Jacobs SE, Todd DA, Davis PG. Frenotomy for tongue-tie in newborn infants. Cochrane Database Syst Rev. 2017;3:CD011065.
- Ghaheri BA, Cole M, Fausel SC, Chuop M, Mace JC. Breastfeeding improvement following tongue-tie and lip-tie release: A prospective cohort study. Laryngoscope. 2017;127(5):1217-1223.
- Hazelbaker AK. Tongue-Tie: Morphogenesis, Impact, Assessment and Treatment. Aidan and Eva Press; 2010.
– Standaardwerk over tongriembeoordeling. - Mills N, Pransky SM, Geddes DT, Mirjalili SA. What is a tongue tie? Defining the anatomy of the in-situ lingual frenulum. Clin Anat. 2019;32(6):749-761.
- Genna CW, Coryllos EV. Breastfeeding and tongue-tie. J Hum Lact. 2009;25(1):111-112.
– Klassieke beschrijving van anterieure versus posterieure tongriem in de borstvoedingscontext. - Knight M, Ramakrishnan R, Ratushnyak S, et al. Frenotomy with breastfeeding support versus breastfeeding support alone for infants with tongue-tie and breastfeeding difficulties: the FROSTTIE RCT. Health Technol Assess. 2023;27(11):1-73.
– Recente RCT die laat zien dat frenotomie voor sommige dyaden meerwaarde heeft, maar dat goede lactatiekundige begeleiding alléén voor velen ook werkt.
vind je dit een interessant artikel?
Lees dan ook zeker
Het artikel over OMFT, het artikel over tongriem laseren, of het artikel over myomunchee training voor jonge baby’s.
Intake, Consult of Verwijzing?
Maak een afspraak
Wil je meer weten of ben je benieuwd of ik iets voor jou of je kind kan betekenen? Neem gerust contact op
Locaties
Alkmaar, Heiloo, Noord-Scharwoude
Bereikbaar
Ma-Vrij: 08:00-17:00
Zat: 08:00-12:00
Contact
Email: mail@marijnswart.nl
Telefoon: 072